ຂໍ້ມູນພື້ນຖານ

ຂໍ້ມູນພື້ນຖານຂອງທາດເບື່ອ

ທາດເບື່ອອາຊີນິກແມ່ນຫຍັງ?
  • ທາດອາຊີນເອີ້ນອອກຢ່າງໜື່ງແມ່ນເຄີ່ງທາດໂລຫະ; As (No 33 of perodic system)
  • Asແມ່ນຈະເຫັນຢູ່ໃນກຸ່ມແຮ່ທາດ; 565 ທາດທີ່ແຕກຕ່າງກັນ
  • As ແມ່ນມີຢູ່ທົ່ວໂລກ (ubiquitous)  ໃນດີນ, ຫີນ, ນ້ຳ, ອາກາດ
  • ໃນສັດ, ພືດ ແລະໃນມະນຸດ
  • ອາຊີນນິກທີ່ລະລາຍ ເປັນອອກຊິກ ແມ່ນອັນຕະລາຍຫລາຍທີ່ພົບຢູ່ໃນນ້ຳໃຕ້ດີນ;                                 arsenic(III) = arsenite; arsenic(V) = arsenate
  • ທາດເບື່ອອາຊີນິກເປັນອັນຕະລາຍອັນດັບສອງຂອງພະຍາດທີ່ເກີດຈາກການບໍລິໂພກນ້ຳດື່ມ, ເບດທີເຣຍ ແມ່ນ ເປັນອັນຕະລາຍລະດັບຕົ້ນ ແລະ ເປັນໄພທີ່ສຸດຕໍ່ສຸຂະພາບ
ທາດອາຊີນິກນຳມາໃຊ້ຫຍັງແດ່?
  • ທາດອາຊີນິກແມ່ນໄດ້ນຳມາໃຊ້ໄດ້ຫລາຍກວ່າ 2,000 ປີແລ້ວ
  • ໃຊ້ເປັນສ່ວນປະສົມໃນການແພດ ຕ.ຢ. ໄຂ້ຍຸງ, ວັນນະໂລກ, ໂລກນອນບໍ່ລັບ;  ແລະໃຊ້ຮັກສາໂລກ leukemia (Trisonex, USA)
  • ເຊື້ອເຫັດໃຊ້ໃນການປູກຝັງ,  ເປັນຢາຂ້າສັດຕູພືດ, ສານເບື່ອໜູ
  • ໃນອຸດສາຫະກຳ ອີເລັກໂທນິກ  (semiconductor, !! wafer of solar panels, accumulators
  • ຈາກຍຸກກາງ ຫາ ສັດຕະວັດທີ່ 19th: ອາຊີນນິກເປັນພິດທີ່ໃຊ້ສັງຫານຄົນ ເພາະວ່າໃນໄລຍະນັ້ນ ຍັງບໍ່ໄດ້ມີໃຜຮູ້ທາດນີ້

 

ປະເທດທີ່ຖຶກຜົນກະທົບຈາກທາດເບື່ອອາຊີນິກ

ຜົນກະທົບຕໍ່ປະຊາຊົນທົ່ວໂລກ

ມີຫລາຍກວ່າ 140 ລ້ານຄົນ

  1. ປະເທດບັງກະລາເທດ 30 ລ້ານຄົນຫາ 100 ລ້ານຄົນ
  2. ອີນເດຍ (Westbengal, Bihar) ປະມານ 40 ລ້ານຄົນ
  3. ວຽດນາມ (Red river, Mekong) ປະມານ 10 ລ້ານຄົນ
  4. ພະມ້າ (Irrawady) ປະມານ 3.4 ລ້ານຄົນ
  5. ເນປານ ປະມານ 3 ລ້ານຄົນ
  6. ກຳປູເຈຍ  (Mekong Floodplian) 300,000 ຄົນ
  7. ຈີນ 5 ລ້ານ ຫາ 14 ລ້ານຄົນ
  8. ອາເຈນທີ່ນ້າ(Chaco-Pampean) 2 ລ້ານຄົນ
Sources:
• David Frederics, WHO consultant
• IARC International Agenca for Research of cancer (WHO), 2004
• Drinking water Engineer 2/29/2009
• Sandia Natioanl Laboratories; Handbook Arsenic Removal from Drinking Water, 2009

 

Arsenic affected countries world wide
Source: National Institute of Hydrology, India  June 2010

 

ຄວາມສ່ຽງຂອງທາດເບື່ອອາຊີນິກ ແລະ ຟຣໍໄລ ໃນ ສປປ ລາວ

ຄວາມສ່ຽງຂອງທາດເບື່ອອາຊີນິກໃນ ປະເທດລາວ

Arsenic_NDlabel_newSource: OurWorld Rural Development CO.,Ltd (Vientiane/Laos 2013)

 

ຄວາມສ່ຽງຂອງ ຟຣໍໄລ ໃນ ສປປ ລາວ

Fluoride_NDlabel_newSource: OurWorld Rural Development CO.,Ltd (Vientiane/Laos 2013)

ແຫລ່ງທາດເບື່ອອາຊີນິກໃນນ້ຳໃຕ້ດີນ

Geogenic rich and enriched minerals in alluvial river plains
  • E.g. the river plains (river basins)  of Ganges-Bramaputra (Nepal, India, Bangladesh), of Mekong (China, Lao PDR, Cambodia (!!), Vietnam), of Red River (Vietnam), of Irrawady (Myanmar)
  • ທາດອາຊີນິກໄດ້ໄຫລ່ມາຈາກພູສູງທີ່ມີທາດອາຊີນິກຢູ່ ເຊັ່ນພູຫິມະໄລ ແລະ ລຳລ່ຽງເອົາ iron-oxy-hydoxide ແລະ ດີນ ມາເປັນຊັ້ນດີນໂຄນ
  • ທາດອາຊີນິກຈະປົ່ນຢູ່ໂຄນດີນທີ່ແຄມແມ່ນ້ຳ ແລະ ຊັ້ນພື້ນດີນ ຈະດູດຊັບເອົາ iron-oxy-hydroxids and  sulfide
  • ແຕ່ຂະບວນການຊື່ມເຂົ້ານ້ຳໃຕ້ດີນຈະແຕກຕ່າງກັນ (ປັດໃຈທາງດ້ານອາກາດ ແລະ ກຸ່ມເບດທີເຣຍ)
  •  anaerobic mechanism = higher content of As(III); aeraobic: lower content of As(III)
Geogenic rich and enriched minerals in volcanic areas
  • E.g. ອັດຕະປື
  • ການຊືມຂອງທາດອາຊີນິກ ຈາກ ແຮ່ທາດ sulfide ໂດຍມີອອກຊີເຈນເປັນປັດໃຈຊ່ວຍ
ຕົ້ນກຳເນີດຂອງອາຊີນິກ
  • ກ່ຽວໂຢງກັບການເຮັດເໝືອງ ທອງແດງ, ຄຳ ແລະ ກົ່ວ
  • ບໍ່ມີການບຳບັດນ້ຳເສຍທີ່ຜ່ານຂະບວນການລ້າງສານໃນໂຮງງານ
  • ສະຖານທີ່ຖືກກະທົບແມ່ນ ມີຢູ່ ນະຄອນສີທຳມະລາດ ປະເທດໄທ ເຊີ່ງເຄີຍມີເໜືງ ທອງແດງມາກ່ອນ

Sources of arsenic in groundwater

ຄວາມສ່ຽງຂອງທາດອາຊີນິດຕໍ່ສຸຂະພາບ

Healthrisksofarsenic

ກຸ່ມແບັກທີເຣຍທີ່ເຈື່ອປົນໃນນ້ຳ

ກຸ່ມແບັກທີເຣຍ/ເຊື້ອພະຍາດ  (pathogens)
ກຸ່ມເບດທີເຣຍພາໃຫ້ເກີດພະຍາດອັນຕະລາຍ ໂດຍສະເພາະແມ່ນເບດທີເຣຍໃນນ້ຳດື່ມ
  • ກຸ່ມເບດທີເຣຍເປັນກຸ່ມຈຸລີນຊີນ້ອຍທີ່ເປັນສາເຫດເຮັດໃຫ້ເຈັບປ່ວຍ
  • ກຸ່ມເບດທີເຣຍ ມີ ເບດທີເຮຍຊະນິດ (e.g. Salmonella, Escherichia coli, Cholera), ໄວຣັດສ (e.g.Hepatitis) ແລະ ຕົວພະຍາດ  parasites  (protozoa and worms)
  • ມູນຂອງຄົນແລະສັດ ເປັນແຫລ່ງເກີດຫລັກຂອງ ກຸ່ມເບດທີເຣຍ
  • ພະຍາດສ່ວນໃຫ່ຍທີ່ເກີດຈາກການດື່ມນ້ຳທີ່ມີເບດທີເຣຍs:
    • ຖອກທ້ອງ ແລະ ພະຍາດທາງເດີນອາຫານ
    • ອະຮິວະ
    • ພະຍາດຕັບ
4 ຕື້ ຄົນທີ່ຖອກທ້ອງ ແລະ  2.2 ລ້ານຄົນເສຍຊີວິດ/ປິ. ໃນນັ້ນ ແມ່ນເດັກນ້ອຍອາຍຸຕ່ຳກວ່າ 5ປີ
Source: WHO (2000), The world health report: Making a difference

 

Pathogenic Microorganisms (pathogens)

Source: New Zealand, Min. of Health 2007; Pathogens and pathways and small Drinking water supplies..

 

ທີ່ມາຂອງກຸ່ມເບດທີເຮຍໃນນ້ຳ
  • ທີ່ມາຂອງກຸ່ມເບດທີເຣຍແມ່ນມາຈາກມູນຂອງຄົນແລະສັດທີ່ຊືມເຂົ້າດີນແລະຊືມລົງໄປນ້ຳໃຕ້ດີນ, ດີນ ແລະ ແມ່ນ້ຳ
  • ເບດທີເຣຍ ແລະ ໄວຣັດສ ສາມາດອາໃສຢູ່ໃນນ້ຳໄດ້ຫລາຍກວ່າ 100 ວັນ
ສີ່ງທີ່ຄວນເຮັດເພື່ອຫລີກລ້ຽງບໍ່ໃຫ້ເກີດມີເຊື້ອພະຍາດ ກຸ່ມເບດທີເຣຍ ທີ່ຈະກໍ່ໃຫ້ເກີດພະຍາດ 
  • ຫລີກລ້ຽງການປ່ວຍຂອງເສຍລົ່ງດີນ ແລະ ແມ່ນ້ຳ
  • ກວດເບີ່ງກຸ່ມເບດທີເຣຍໃນແຫລ່ງນ້ຳທີ່ໃຊ້ດື່ມ
  • ຂ້າເຊື້ອ ເບດທີເຣຍ ເມື່ອທ່ານບໍ່ໝັ້ນໃຈ
  • ທຳຄວາມສະອາດ ແລະ ຂ້າເຊື້ອຕຸກນ້ຳດື່ມ
  • ຮັກສາຄວາມສະອາດຢ່າງເຂັງຂັດ